Temel Bilişim Kavramları

Temel Bilişim Kavramları

BT (IT): Information Technologie (Bilgi Teknolojileri veya Enformasyon Teknolojileri): Herhangi bir bilgisayar, depolama aracı, ağ ve diğer fiziksel aygıtların kullanılmasıyla elektronik verilerin yapılandırılması, işlenmesi, oluşturulması, korunması ve değiştirilmesi ile bu alanlardaki problemlerin çözülmesi ve karar verme süreçlerini kapsayan işler bütünüdür.

Agile (Çevik): Yazılım projelerinin hızlı ve başarılı sonuçlanması için benimsenen bir yaklaşımdır. Müşteriyle sürekli iletişim ile sürekli geliştirmeler paylaşılmakta bütün proje yerine her aşama devreye alınarak yazılım geliştirme süreci daha hızlı ve sağlıklı bir şekilde yönetilmektedir.

SQL (Structered Query Language): Yapılandırılmış sorgulama dili anlamında olup, bir programlama dili değildir. Bütün veri tabanlarında kullanılabilen sorgulama ve veri tabanı işlemleri için kullanılan standartlaştırılmış bir alt dildir.  

RDBMS (Relational Database Management System): İlişkisel Veri tabanı Yönetim Sistemi anlamına gelen birbiriyle ilişkili veri noktalarını depolayan ve bunlara erişim sağlayan bir veri tabanı yeteneğidir. İlişkisel veri tabanları, veriyi tablolarla temsil etmenin sezgisel, kolay anlaşılır bir yolu olan ilişkisel modeli temel alır. İlişkisel veri tabanında, tablodaki her satır anahtar adı verilen benzersiz kimliğe sahip bir kayıttır. Tablonun sütunlarında verinin öznitelikleri bulunur ve her kayıt genellikle her öznitelik için bir değer taşır. Bu da veri noktaları arasında ilişki kurmayı kolaylaştırır. 

Veri tabanı Normalizasyonu (Veri tabanı Ayrıştırma İşlemi): Veri tabanlarında çok fazla sütun ve satırdan oluşan bir tabloyu tekrarlardan arındırmak için daha az satır ve sütun içeren alt kümelerine ayrıştırma işlemidir. Tablolar arasında ilişkiler için anahtar alanlar (ID) oluşturulur. Veri tabanı Normalizasyonu sayesinde veri tekrarı, veri kaybı ve veri yetersizliğini önlemekte olup İlişkisel Veri tabanı Yönetim Sisteminin en önemli özelliğidir.

ODBC (Open DataBase Connectivity): Açık Veri tabanı Bağlantısı anlamına gelen bulunduğumuz uygulamadan herhangi bir dış veri tabana bağlanmak için kullanabileceğiniz bir protokoldür. 

Ad-Hoc Rapor (Amaca özel): Anlık ihtiyaca özel hızlı bir şekilde üretilen, hızlı çözüm sağlamak için alınan ve yapılan raporlardır. 

Web Servis: Aynı veya farklı platformlar arasında veri alışverişi için kullanılan yapılardır. Web servisler sayesinde birbirinden farklı dillerde yazılmış hatta farklı platformlarda çalışan uygulamalar birbirleriyle konuşabilirler.

ERP (Enterprise Resource Planning): Kurumsal Kaynak Planlama, işletmelerin kaynaklarını (insan kaynakları, fiziksel kaynaklar, finansal kaynaklar gibi) bir araya getirerek uçtan uca yönetilmesini ve verimli olarak kullanılmasını sağlamak ya da desteklemek için geliştirilmiş sistem ve yazılımların genel adıdır. Böylece işletmenin tüm veri ve işlemleri bir araya getirilerek, kullanımı kolay olan sistemler bütünü elde edilir.

CRM (Customer Relationship Management): Müşteri İlişkileri Yönetimi anlamında olup, mevcut müşteriler veya potansiyel müşterileri ile kurdukları ilişkiyi en verimli, en etkin ve sonuçta en karlı hale getirmek için kullanılan sitemlerin veya yazılımların genel adıdır.

Responsive (Uyumlu): Mobil, tablet veya her hangi bir çözünürlüğe sahip bilgisayar dahil web sayfasının ekrana tam olarak sığması ile kullanıcılara kullanım kolaylığı sağlayan web tasarımıdır. Responsive tasarımın en büyük özelliği cross platform (çoklu platform) desteği olarak anılan her internet tarayıcı ve her cihazda stabil, düzgün, kaydırma çubuğuna gerek kalmaksızın çalışır.

Domain (Alan adı): Bir web sitesinin fiziksel adıdır. Hatırlanması zor olan IP adresleri yerine kullanılması için internet otoriteleri tarafından geliştirilen bir isimlendirme yöntemidir. Örnek :www.metinselvi.com

Sub Domain (Alt Alan Adı): Ana bir domaine bağlı olarak birden çok tescille gerek olmaksızın açılabilen internet sitesi isimlerinin başına eklenen isimlerdir. Arama motorları tarafından ana domainin uzantısı olarak algılanırlar. Örnek: posta.metinselvi.com

Hosting: Web sitelerine ait tüm dosyaların, yılın 365 günü bir bilgisayarda saklanması ve dünyanın her  yerinde erişime açık tutulması hizmetidir. Bu bilgisayarlara ise server veya web sunucusu adı verilir.

Server (Sunucu): Herhangi bir ağ ortamında sürekli erişim sağlanabilecek şekilde tasarlanmış, kesintisiz internet bağlantısı bulunan ve kendisinden yanıt bekleyen diğer bilgisayarlara hizmet sunmak için çalışan yüksek işlem gücüne sahip gelişmiş bir bilgisayardır.

Client (İstemci): Sunucudan bilgi alan kullanıcıların kullandıkları bilgisayarlardır. 

HTTP (Hyper Text Transfer Protocol): Verici ve sunucu arasında paylaşılan bilginin herhangi bir şifreleme uygulanmadan taşınır. Yani bir sitenin adresinin başında http:// varsa bu siteyle paylaşılan bilgiler veya bilgisayar, güvenlik protokolleriyle korunmaz ve dış tehditlere açık olabilir.

HTTPS (Secure Hypertext Transfer Protocol): Verici ile sunucu arasında her türlü bilgiyi şifreli olarak gönderip almaya yarayan bir güvenlik önlemi ekler. Bu da SSL sertifikasıdır. Güvenlik sertifikası yoksa internet tarayıcısı bu site güvenli değil uyarısı verebilir. 

WWW (World Wide Web) : Geniş Dünya Ağı anlamına gelen İnternet üzerinde yayınlanan dokümanlar ve diğer kaynakların html (hiper metin kodları) vasıtasıyla birbirine bağlanabilen adresler ile tanımlandığı ve İnternet yoluyla erişilebilen bilgi sistemidir. Bu dokümanların her birine web sayfası adı verilir ve web sayfalarına İnternet kullanıcısının bilgisayarında çalışan browser (web tarayıcısı) adı verilen bilgisayar programları aracılığıyla erişilir. 

HTML (Hypertext Markup Language): Hiper Metin İşaret Dili anlamında olan İnternet sitelerinin oluşturulmasında kullanılan Word benzeri döküman şablonudur. Bütün internet tarayıcılarının yorumlayabilgi metin tabanlı bir dildir. Ancak bir programlama dili olarak sınıflandırılmaz. Çünkü HTML kodları kullanılarak, tek başına çalışabilen bir program yazılamaz.

Javascript (JS): Web sayfalarının davranışlarını yönetir. Web sayfalarında dinamik içerik için son kullanıcı ile birebir iletişim kurulmasını sağlayan ve istemci (client) tarafında çalışan bir dildir

CSS: Web sayfalarının her türlü düzenini belirlemek için tasarım ve stil şablonlarıdır.

SSL Sertifikası (Secure Sockets Layer): Bir web sitesinin kimliğini doğrulayan ve bir sunucuya gönderilen bilgileri şifreleyen bir dijital sertifikadır. Şifreleme, verileri şifresi kırılamayan ve sadece doğru şifre çözme anahtarıyla okunabilir hale çevrilebilen bir formatta bir araya getirme sürecidir.

MVC: Model View Controller baş harflerinden oluşan yazılım mimarisi veya iskeletidir. Bu mimari ile yazılım rollere bölünerek yazılımın kontrolü ve yönetimi kolaylaşmaktadır. Model katmanında veri tabanı modeli oluşturulur, View katmanında kullanıcı gördüğü ekranlar yazılırken, Controller katmanında model ile view arasındaki etkileşim için kodlar yazılır.

API (Application Programming Interface): Uygulama Programlama Arayüzü anlamına gelen bir uygulamaya ait işlevlerin, başka bir uygulamada tarafından kullanılabilmesi için oluşturulmuş bir arayüzdür. Böylece iki uygulamanın birbiriyle konuşmasına sağlanır.

Back-End: Web sitelerinde veya mobil uygulamalarda son kullanıcıları görmediği çekirdek yazılım kısmıdır. 

Front-End: Web sitelerinde veya mobil uygulamalarda son kullanıcıların gördüğü renk, fon, font vb tüm stiller ile görünüm ve tasarımlardır.

WordPress: Dünyanın en popüler içerik yönetim sistemidir. Web sitelerinin yaklaşık %30'u gibi çok büyük bir kısmını WordPress tabanlı siteler oluşturmaktadır. WordPress ile yapılan sitelerin çoğunluğu bloglardan ve e-ticaret siteleridir.

SEO (Search Engine Optimization): Arama Motoru Optimizasyonu anlamına gelen arama motorlarında ki organik sıralamalarını iyileştirebilmek adına yapılan işlemdir. İnternet sitesinin arama motorlarının belli başlı kurallarına uygun hale getirilmesi ile aramalarda üst sıralara çıkmasını sağlamaktır. Bütün sitelerin amacı aramalarda ilk sayfalara çıkmaktır. 

Unit Test: Uygulama geliştirme esnasında, yapılan fonksiyonel kontrol ve testlerdir. Genellikle kullanıcı gibi davranan fonksiyonlara parametreler göndererek yapılan bir dizi işlemlerdir.

Framework (Yazılım iskeleti): Program geliştirmek için önceden hazırlanmış, test edilmiş, kullanıma hazır kod blokları olup, bu yapılar sayesinde hızlı ve güvenli program yazılması mümkün olmaktadır. 

SOAP (Simple Object Access Protocol – Basit Nesne Erişim Protokolü): Web servis oluşturmak için kullanılan yöntemlerden birisidir. SOAP web servis oluşturmak için programlama dillerinden bağımsız olarak kullanılan standartlardır. 

VPN (Virtual Private Network): Sanal Özel Ağ anlamında olup, güvenli olmayan bir ağdan güvenli ağa bağlanmak için evden işyerindeki ağa bağlanmak veya güvenli ağdan güvenli olmayan ağa bağlanmak için, sanal ağlar ile uzak bilgisayarlar arasında güvenli bir bağlantı sağlar. Böylece başka bir bilgisayar üzerinden, başka bir IP ile bir ağa veya internete bağlantı sağlanır. 

LAN (Local Area Network): Yerel Alan Ağları anlamında olup, aynı yapıya sahip sınırlı bir alan içerisindeki sınırlı sayıda bilgisayarların birbirlerine bağlanmasıdır. 

WAN (Wide Area Network): Geniş Alana Ağaları anlamında olup, farklı bölgelerde oluşturulan yerel ağların birbirine bağlanması sonucu oluşturulan geniş ve büyük bilgisayar ağlarıdır. İnternet bunun en güzel örneğidir. İnternet tüm dünyada bilgisayarların birbirine bağlandığı geniş bir WAN ağdır. 

Test Ortamı: Uygulama geliştirmesi için kullanılan ve gerçek verilerin olmadığı ortamdır.

Pre Prod Ortam: Gerçek ortam öncesi son kontrollerin yapıldığı ortamdır.

Prod Ortam (Gerçek ortam): Son kullanıcılar veya müşterilerin çalıştığı, uygulamanın kullanıldığı ortamdır.

SLA Tarihi: Hizmet seviyesi anlaşma süresidir. Bu sözleşmede hizmet sağlayan taraf taahhüt ettiği süre içinde hizmet sağlamayı veya sorunu çözmeyi garanti eder.

Yapay Zeka (Artificial Intelligence): İnsan gibi sayısal mantık yürütme, hareket, konuşma ve ses algılama gibi birçok yeteneğe sahip yazılımsal ve donanımsal sistemler bütünüdür. Özetle bilgisayarların insan zekasını taklit ederek insan gibi düşünmesidir.

Active Directory (AD - Aktif Dizin): Sunucu ve Son kullanıcı bilgisayarların işletim sistemlerini merkezi olarak yönetebilmek amacıyla tasarlanmış olan ağdaki kaynakların bilgisini tutan ve bu bilgiyi kullanıcılara ve uygulamalara sunan ağ hizmetidir. Böylece ağ kaynaklarına ulaşmak, bu kaynakları isimlendirmek ve güvenli bir şekilde yönetmek için gereken ortamı sağlanmaktadır.

LDAP (Lightweight Directory Access Protocol - Hafifletilmiş Dizin Erişim Prtokolü): TCP/IP üzerinde çalışan dizin servislerini sorgulama ve değiştirme amacıyla kullanılan uygulama katmanı protokolü. LDAP protokolünü, kimlik doğrulama(authentication) ve yetkilendirme(authorization) için kullanılır.

Repository Desing Pattern : Depo Tasarım Kalıbı anlamında olup, yazılım geliştirmede veriye erişimi ve yönetimi tek noktadan yönetilmesini sağlayan bir tasarım desenidir. Böylece kendini tekrar etmeyen yapılar ile veri tabanı bağımsız uygulama geliştirilebilmektedir.

Internet of Things (IOT): Nesnelerin İnterneti anlamında olup, Nesnelerin çeşitli haberleşme protokolleri sayesinde birbirleri ile haberleşen ve birbirine bağlanarak, bilgi paylaşarak akıllı bir ağ oluşturmuş cihazlar sistemidir.


İlgili Yazılar